Muzej u Berkovici je opštinska ustanova kulture zadužena za očuvanje pokretnog kulturnog nasleđa grada i opštine. U njegovoj nadležnosti nalaze se tri objekta kulturnog nasleđa: Umetnička galerija, Etnografski muzej i Kuća-muzej „Ivan Vazov“.

Prvobitno je osnovan kao Muzej Ivana Vazova 1950. godine, a za posetioce je otvoren 1957. godine. Godine 1963. doneta je odluka o osnivanju opštinskog muzeja sa sedam odeljenja, uključujući „Prirodu“ i „Umetnost“. Vremenom su razvijene dodatne postavke, sa posebnim fokusom na etnografske i umetničke zbirke.

Odlukom br. 172 Opštinskog saveta Berkovice od 30. marta 2012. godine, Kuća-muzej „Ivan Vazov“ postala je deo Muzejskog kompleksa – Berkovica, koji funkcioniše kao samostalno pravno lice. Time su objedinjeni postojeći Etnografski muzej, Kuća-muzej „Ivan Vazov“ i Gradska umetnička galerija „Otac Paisije“ u Berkovici.

Muzejski kompleks – Berkovica klasifikovan je kao muzej opšteg tipa, sa lokalnim teritorijalnim značajem i u opštinskom vlasništvu.

Umetnička galerija „Otac Paisije“ u Berkovici smeštena je u zgradi nekadašnje dvospratne škole „Otac Paisije“, izgrađene 1872. godine. Nakon rekonstrukcije školske zgrade, nova postavka Gradske umetničke galerije otvorena je 15. marta 1980. godine. Njena prva izložba, međutim, otvorena je ranije, 9. februara 1969. godine, u lokalnoj gostionici.

Zbirka galerije počela je da se formira 1969. godine i danas obuhvata više od 1.400 umetničkih dela iz svih oblasti umetnosti. Pored drvorezbarskih i slikarskih dela iz perioda preporoda, galerija čuva i izlaže radove savremenih bugarskih umetnika, raspoređene u zbirke slikarstva, grafike, crteža, karikature, skulpture i primenjene umetnosti.

Kuća-muzej „Ivan Vazov“ otvorena je 1957. godine. Nakon velike rekonstrukcije, nova postavka otvorena je 15. februara 1980. godine.

Kuća Ipeklijata, u kojoj je Ivan Vazov živeo dok je obavljao dužnost predsednika Okružnog suda u Berkovici od 7. marta 1879. do 18. septembra 1880. godine, izgrađena je početkom 19. veka i poseduje tipične spoljašnje i unutrašnje karakteristike bugarske kuće iz perioda preporoda — autentično ognjište, rezbarene plafone, veliku sobu sa ugrađenim ormarima, zidne oslikane dekoracije i drvene klupe (minderluke).

Godine 1940. proglašena je spomenikom nacionalne starine, a 1964. godine dobila je status arhitektonsko-građevinskog spomenika od nacionalnog značaja.